jueves, 15 de febrero de 2018



 

CARTA ABERTA A UN “AMIGO(S) SEMPRE”

 
         Querido amigo Afonso:

         Aínda que con moitos anos de retraso, lin o teu libro Amigos sempre. Gustoume. Porén, desexaría facerche algunhas observacións como lector que tamén viviu o mundo que reflictes na túa obra.

         En primeiro lugar quero felicitarte por ser quen de plasmar, de maneira tan precisa, o riquísimo rexistro léxico da bisbarra chantadina. Ao lerte, aos que temos a sorte de poder compartir patria, aínda que só sexa esporadicamente,  co teu protagonista parécenos estar tras unha lareira falando con aquela entrañábel xente.

         A narración é fluída e a lectura do libro faise moi doada.

         No tocante á temática é onde quero expresarche, en ton amigable, as miñas reticencias, respectando, faltaría máis, a túa absoluta liberdade para contar as túas experiencias do modo e maneira que mellor che pete. 

         En primeiro lugar, creo que a obra debería levar o seguinte subtítulo: Memorias dun seminarista que sempre tivo moi claro que non quería ser crego. Esta perspectiva axudaría a comprender mellor a sinrazón que o protagonista da historia atopaba nalgunhas normas de conduta ás que se vía sometido.

         Coido que eu mesmo, se me metesen nunha escola islámica, a narración das miñas experiencias en nada se parecería á narración das experiencias dun compañeiro meu educado no Islam, aínda que ambos os dous compartísemos unha mesma realidade.

         Eu cursei primeiro no seminario de Lugo dez anos antes que o protagonista da novela. Tiven superiores de toda clase e pelaxe. Estiven de xeonllos en canto corredor había no centro –e podo dar fe de que son moitos-, pero nunca me fixeron sentir ese estado de acoso permanente que parece desprenderse da lectura do teu libro.

         Retratas uns cregos que en nada se semellan aos cregos que eu tiven que sufrir. Non eran perfectos. Para perfecto, só Deus. E aínda así lle saíu o mundo que lle saíu! Hei de recoñecer que algúns eran finos de carallo, pero non sádicos como os que ti reflictes. Teño sobradas probas de que a maioría pertencía ao xénero humano coma nós e a algún cheguei a terlle verdadeiro aprezo.

         Ademais, non todos os cregos eran superiores. Tivemos profesores dunha valía tanto académica como humana como non volvín atopar en profesores posteriores. Valla de exemplo Nicandro Ares, Teolindo Gómez ou José Fernández.

Nunca fun beato, e moito menos neniña, aínda que pertencín á Escola Cantorum –daquela dirixida polo unha belísima persoa, don Xosé Castiñeira.

Ao igual que o teu personaxe, fun un apaixoado do balón e cheguei a ser capitán da selección de fútbol do Seminario cando lle zoscamos a toda unha selección dos Maristas formada por señoritos da capital mellor alimentados ca nós. Pasei moitas penalidades e sufrín máis dunha inxustiza, pero se un día me dá por escribir aquelas vivencias, creo que os bos momentos pasados cos meus amigos sempre –aínda que sen carné- daríanlle á miña narración un certo ton optimista, aínda que non sexa máis que por ter sabido sobrelevar aquelas eivas con certo sentido do humor, do mesmo xeito que un le cun comprensivo sorriso as penalidades que sufría Lázaro.

Esta forma optimista de ver os feitos do pasado custoume ser tachado de víctima da Síndrome de Estocolmo. Pero para min, o que si é o Colmo da Síndrome é que as experiencias negativas vividas por un non deixen ver os aspectos positivos que ata naqueles tempos de miseria e falta de liberdade tamén había.

A máis de sesenta anos do ingreso no seminario, dos cento trinta compañeiros do meu curso, aínda seguimos reuníndonos anualmente moitos de nós e rindo coas anécdotas que lembramos da nosa andaina pola aquela casa. Por exemplo, na última xuntanza celebrada precisamente en territorio chantadino, en Belesar, alguén recordou o singular modo que tiña o amigo Pepe de definir ao bispo Ona de Echave: Este é o que lles dá a Chave das _Onas aos curas que ordena. Ademais nestas reunións queda comprobado que a dieta de faba / garavanzo, garavanzo / faba, levada con rigor durante moitos anos, dotounos de estómagos a proba de xantar de cura.

Como moi ben dis, somos moitos os que grazas ao noso paso polo seminario tivemos acceso a unha educación que nos permitiu acceder a postos que sin esa preparación nos estaría vedada. Curas que nos honran coa súa vital entrega aos máis desfavorecidos como Ramón Jacobo -que en paz descanse-, periodistas famosos como Manuel Lombao, Fernando Ónega ou Manolo Silva, catedráticos de gran valía como o prestixioso latinista Xosé López Díaz -tradutor do Códice Calixtino ao galego-, políticos, abogados, mestres, policías, empresarios e, por riba de todo, unha morea de xente de ben.

Perdoa que faga estas reflexións críticas, que en ningún caso teñen a pretensión de ser máis lexítimas que as que ti fas en Amigos sempre. Quero que saibas que as fago dende o meu maior aprezo pola túa obra e sobre todo pola túa persoa.

Recibe unha aperta dun lector que segue os teus libros co pracer de atopar sempre neles non só satisfacción literaria, senón tamén motivo de reflexión.

Aproveito a ocasión para darche os meus máis sentidos parabéns -sempre con retraso como é costume en min- polo teu exhaustivo traballo sobre O Piloto. Unha aperta.

 

                                                         Pedro J. Rovira Magariños

domingo, 4 de febrero de 2018



 

ROL AND ROL

 

O meu pai viña á miña habitación todas as noites ao pouco de deitarme. Rezaba comigo, dábame un bico e apagaba a luz. Cando cría que eu xa estaba durmido, suspiraba e dicía agoniado: Pobre rapaz!

         Á miña nai apenas a vía. Din que me pariu, pero ese debeu ser o derradeiro momento en que se pode dicir que estivemos unidos. Traballaba nunha fábrica do pobo veciño e antes de volver á casa pasaba pola tasca a falar ou botar unha partida coas veciñas que xa estaban alí. Unhas, porque xa remataran a súa xornada de traballo. Outras, porque o seu único traballo era aquel.

O meu pai xa estaba afeito a esperar por ela e pregáballe á santa patroa do pobo que polo menos non chegase á casa demasiado bébeda.

- Xosé, a cena está fría! Eu non sei que carallo fas en todo o día! Envexa teño da miña veciña. Ela si que ten un home home. O que pasa contigo é que te teño moi mal acostumado.  Móvete, carallo! 

         O meu pai calaba. E para chorar un pouco, esperaba a que a miña nai se deitase e que eu estivese xa na cama.

         Moitos foron os días nos que o vin asomado ao balcón dende o que se vía o Bar Pepa. Oía os berros das mulleres que protestaban e xuraban por un penalti que segundo elas só a árbitra vira. Temía que, como outras moitas veces, as mulleres se quentasen demasiado e chegasen ás mans. Coñecía á súa muller e sabía do que era capaz cando o seu Madrid perdía.

         Eu contemplaba todo aquilo con anguria e xurábame a min mesmo que nunca ía ter muller.

         No pobo dicían de min que era cuspidiño ao meu pai. Cando saía do colexio viña dereitiño para a casa. Tíñalle moito medo ás rapazas, pois a máis dun amigo meu xa o tiñan perseguido e abusado del.

         Ao chegar e ouvir a voz do meu pai cantando as súas eternas e folclóricas ladaíñas, enchíaseme o corazón. Sabía que faría un oco no seu traballo para prepararme a merenda. O pobre non paraba. Ademais de facer a comida, lavar e pasar o ferro á roupa, facer as camas e varrer, tiña que ir á tenda e mercar o viño e o tabaco para a miña nai. Pobre del se algún día se esquecía ou lle traía unha marca de viño que non fose do seu agrado. Ese día oía os insultos que non se oen nin nos cárceres das condenadas por delitos de sangue. E non poucas veces tiña que pecharse no baño ata que ela se calmase.

         O meu pai sufría moito. Nunca vin a miña nai darlle un bico nin dicirlle algo agradábel.

         Tanta soidade tiña que rachar por algunha parte. E rachou.

         Un día presentouse na casa avisada pola miña nai unha fontaneira para arranxar a billa do vertedoiro da cociña. Chamábase Xilberta. Era loira e delgada. Tiña os ollos azuis. E sorría.

Ao meu pai nunca lle sorriran.

         Dende o meu cuarto fun testemuña da súa entrega. E non sei por que, pero alegreime de velo nos brazos daquela muller, que sorría, tiña os ollos azuis, era loira e delgada e se chamaba Xilberta.
 
 

 

 

viernes, 2 de febrero de 2018




O RATIÑO RODRÍGUEZ

         Todas as noites igual. Pechar os ollos, e aquel rañe, rañe insoportable. Érgome e miro debaixo da cama. Nada. Volvo a deitarme. Rañe, rañe, …

         Acudo ao meu pai. Nin caso. O pobre está tan atarefado durante todo o día cos traballos da casa que só tocar saba queda  trasposto.

         Desesperado vou xunto á miña nai. Traballa na Xunta e ten moito máis tempo libre. Mira a tele ata que remata Sálvame Deluxe.

- Mamá, mamá, alguén anda na miña habitación, que non me deixa durmir.

- Non fagas caso, meu fillo, e durme -eu xa esperaba unha resposta así, vindo dunha funcionaria.

         Outra noite en vela. Pero desta vez aproveitei o tempo para urdir un plan. Non sabía ao que me enfrontaba, pero estaba disposto a baterme con quen fose.

Pola noite puxen a almofada debaixo da manta para que parecese que era eu o que estaba deitado e metinme no armario coa porta entreaberta. Pasou un bo cacho e nin rastro do noxento rañe, rañe. Será cab…! -non rematei a palabra porque eu estudo nos curas.

Debía ser xa a unha cando oín algo estraño debaixo da mesa de noite. Saín amodo e aparteina. Uns bigotes dalinianos saían polo furado que quedara ao arrincar o enchufe da lámpada. Pouco a pouco foi saíndo tamén a cabeza e o corpo dun pequeno rato.

- Ai oh, xa ía sendo hora de que me fixeses caso! -díxome moi enfadado.

- E ti quen vés sendo? -pregunteille eu.

- Ti es parvo? Non me ves? Son un rato. Son o ratiño Rodríguez. Lévote chamando varias noites porque estou desesperado. Estou no paro xa non sei dende cando, e todo é por culpa dese demo de Pérez, que acapara canto traballo hai nesta casa. Que se un dente teu, que se unha moa da túa irmá, … Todo!

- E eu que che podo facer? -pregunteille, sen decatarme de que estaba a falar cun rato con máis naturalidade que coa miña propia nai.

- Pois mira, quero que me axudes a darlle un escarmento para que se vaia a outra casa e quede eu ocupando o seu posto. A miña idea é que collas todos os dentes da cachola de porco que está colgada na lacena e os poñas debaixo da almofada da túa irmá. Así o Pérez ao verse sen cartos para tanto dente marchará a outra casa con mellores condicións laborais. Que che parece?

- De acordo -respondinlle.

         Á noite seguinte, cando a miña irmá se foi deitar notou algo estraño debaixo da almofada e chamaou á nai, pero esta estaba tan abraiada polo que lle acontecera á Belén Esteban, que se limitou a dar a súa habitual resposta:

- Non fagas caso, miña filla, e durme

Ao Pérez algo lle cheiraba mal, pero como era a súa obrigación mirou debaixo das almofadas e ao ver tanto dente xunto fuxiu pola ventá coma alma que leva o diaño.

E é así como dende aquela, na miña casa, o titular das enxivas baleiras é o ratiño Rodríguez.

 

 

lunes, 22 de enero de 2018




SÉCULO XXIII

 

         Eu son un neno, aínda que agora a xente -que xa tampouco se chama xente- non coñece esa palabra. O meu acolledor chámame así algunhas veces, e outras, fillo. Quere ademais que eu lle chame papá, porque segundo di o acolledor do seu acolledor dicía que el tiña pertencido a unha “familia” na que había papá, mamá, avós e outros moitos nomes que agora non recollen os dicionarios. A min gustoume a palabra FAMILIA. Dese primitivo acolledor recorda o meu papá palabras moi estrañas como agarimo, aloumiño ou meniño.

Ao chegar á sección de seres en período de integración na comunidade técnico-humana pregunteille á supersupervisora que era unha familia. Dubidou.

- Unha familia? Si oh! Unha familia era algo así coma  unha seita formada por un enxendrador, unha paridora, os enxendros destes e, ás veces, outros seres enxendrados por outros.

         Cando cheguei á casa díxenlle ao meu acolledor que non me gustaba a familia. Que non entendía por que tiña que haber paridoras, enxendradores e enxendros.  Que era mellor agora. Produción xenérica e distribución dos produtos segundo demanda. Que cada quen poida  escoller no catálogo xeral de seres en stock os que lle apeteza. Non é lóxico ter que aturar a alguén que non che gusta polo feito de ser da túa “familia”.

         O meu acolledor miroume moi triste e díxome:

- Non, meu rei, non. Unha familia non era iso. Unha familia era un sentimento.

         E volvín á sección  de seres en período de integración na comunidade técnico-humana e pregunteille á supersupervisora que era un sentimento.

- Un sentimento?  Como cho podería dicir? Un sentimento é coma un fallo no sistema cerebral límbico dos humáns do pasado que os levaba a estar tristes ou alegres polo que lles pasaba a outros humáns. Por exemplo, nuns dos amasillos de papeis cosidos pola beira de hai moitos anos e que aínda se conservan algúns deses humáns expresaban ese sentimento con palabras que hoxen nos fan rir. Un membro da nosa comunidade técnico-humana ten un deses atadullos nos que un tal Pablo Neruda  di: “Podo escribir os versos mais tristes esta noite”. E todo porque tiña un sentimento.

- E que eran versos?

- Pois mira, versos eran palabras sen sentido que escribían algúns cando estaban atacados polos sentimentos.

         Eu seguía sen entender moi ben o que era un sentimento, e pregunteille ao meu acolledor:

- Papá, ti tes sentimentos?

- Si, fillo, si os teño. 

Papá morreu e eu xa sei o que é ter un sentimento. Pero non llo digades a ninguén.

 

viernes, 19 de enero de 2018



 

 

ALÓ POLO 2085

 

O meu pai viña á miña habitación todas as noites ao pouco de deitarme. Rezaba comigo, dábame un bico e apagaba a luz. Cando cría que eu xa estaba durmido, suspiraba e dicía agoniado: Pobre rapaz!

         Á miña nai apenas a vía. Din que me pariu, pero ese debeu ser o derradeiro momento en que se pode dicir que estivemos unidos. Traballaba nunha fábrica do pobo veciño e antes de volver á casa pasaba pola tasca a falar ou botar unha partida coas veciñas que xa estaban alí. Unhas, porque xa remataran a súa xornada de traballo, outras, porque o seu único traballo era aquel.

O meu pai xa estaba afeito a esperar por ela e pregáballe á santa patroa do pobo que polo menos non chegase á casa demasiado bébeda.

- Xosé, a cena está fría! Eu non sei que carallo fas en todo o día! Envexa teño da miña veciña. Ela si que ten un home como debe ser. O que pasa contigo é que te teño moi mal acostumado.  Móvete, carallo! 

         O meu pai calaba. E para chorar un pouco, esperaba a que a miña nai se deitase e que eu estivese xa na cama.

         Moitos foron os días nos que o vin asomado ao balcón dende o que se vía o Bar Pepa. Oía os berros das mulleres que protestaban e xuraban por un penalti que segundo elas só a árbitra vira. Temía que, como outras moitas veces, as mulleres se quentasen demasiado e chegasen ás mans. Coñecía á súa muller e sabía do que era capaz cando o seu Madrid perdía.

         Eu contemplaba todo aquilo con anguria e xurábame a min mesmo que nunca ía ter muller.

         No pobo dicían de min que era cuspidiño ao meu pai. Cando saía do colexio viña dereitiño para a casa. Tíñalle moito medo ás rapazas, pois a máis dun amigo meu xa o tiñan perseguido e abusado del.

         Ao chegar e ouvir a voz do meu pai cantando as súas eternas e folclóricas ladaíñas, enchíaseme o corazón. Sabía que faría un oco no seu traballo para prepararme a merenda. O pobre non paraba. Ademais de facer na casa os labores propios dun home, tiña que ir á tenda e mercar o viño e o tabaco para a miña nai. Pobre del se algún día se esquecía ou lle traía unha marca de viño que non fose do seu agrado. Ese día oía os insultos que non se oen nin nos cárceres das condenadas por delitos de sangue. E non poucas veces tiña que pecharse no baño ata que ela se calmase.

         O meu pai sufría moito. Nunca vin a miña nai darlle un bico nin dicirlle algo agradábel.

         Tanta soidade tiña que rachar por algunha parte. E rachou.

         Un día presentouse na casa unha fontaneira para arranxar a billa do vertedoiro da cociña. Chamábase Xilberta. Era loira e delgada. Tiña os ollos azuis. E sorría.

Ao meu pai nunca lle sorriran.

         Dende o meu cuarto fun testemuña da súa entrega. E non sei por que, pero alegreime de velo nos brazos daquela muller, que sorría, tiña os ollos azuis, era loira e delgada e se chamaba Xilberta.

 

 

domingo, 14 de enero de 2018



 

O SEÑOR ALCALDE

 

         Eran tempos nos que no noso país a autoridade era a autoridade e ninguén ousaba pór en solfa as sabias decisións dos que mandaban. Noutros países en cambio reinaba o caos por mor dunha perniciosa corrente chamada “democracia”, que segundo o noso mestre viña de “demo” e “cracia” ou “graza”. A mestres coma aquel debémoslle os da miña quinta ter saído coa cabeza tan ben amoblada.

O alcalde de Pereiró, don Ramón Quintela, era tamén dos que tiñan a cabeza así, pero chegou o día no que o amoblaron ata os pés envolto na bandeira de España.

Aquel si que foi un enterro! Tralo cadaleito dezasete curas vestidos de curas, cantando en latín. Despois a viúva e as fillas do falecido, de loito rigoroso. Máis atrás a garda civil e a xente importante do pobo. Por último, a xente.

         Entre a xente ía Xosé López, “O Lagañas”. Non vía cousa, pero o médico dixera aos seus pais que non tiña nada na vista, que eran lagañas.

         Dende que volveu a ver aprendeu a ler e a escribir. Non lle gustaban as matemáticas nin a historia nin a xeografía. O que si lle encantaba era o “Espíritu Nacional”, que o mestre explicaba tan ben.

Tiña pai, nai e unha irmá, Engracia, que de pequena era pouca cousa, pero ao medrar convertérase nunha moza moi ben feita.

Ao cumpriu os vinte anos, a parella da garda civil viu buscalo para facer a mili en Parga. Tres meses despois foi destinado ao cuartel de Garabolos, na Cidade das Murallas.

Tivo a sorte de entrar como asistente do sarxento do cuartel, coñecido na gornición co alcume do Maricallo. Ninguén chegou a saber nunca a razón da grande estima que este mostraba por el. Pero a realidade é que o noso Xosé gozaba duns privilexios que xa desexarían para eles os máis veteranos do seu recrutamento. Polo menos unha vez ao mes tiña permiso para desprazarse ata Pereiró. E ás veces era o mesmiño sarxento quen o levaba persoalmente. A verdade é que el prefería ir no coche de liña, pois cando ía co Mariacallo, ben porque o escangallado Dauphine se negaba a subir as costas, ben porque o seu superior se mostraba indisposto  - posiblemente polo mal das alturas-,  tiña que abrirlle a camisa e abanalo. O caso é que non chegaban á casa ata despois da medianoite.

A nai, xa viúva, e maila irmá, avisadas polo carteiro, esperábanos sentadas pegadiñas á lareira. O sarxento sabía que ao chegar tería preparada a cama de invitados – a única con sabas – e que antes lle servirían unhas castañas con leite quente que el gababa coma boccatto de cardinale.

A xente comezaba a rumorear que o sarxento non viña só polas castañas e o leite quente, e despois de cada visita, a barriga da Engracia era a diana de todos os ollos da aldea. Pero a Engracia durmía soa no cuarto de enriba e ninguén incordiaba os seus pecaminosos soños co cura novo. A nai durmía no seu humilde catre ao pé do lume e nos seus soños tamén aparecía un cura, pero era o vello, que viña a darlle a extremaunción. Xosé nunca comentaba onde tiña durmido.

Estas moitas viaxes eran aproveitadas polo mozo para gañar o favor dos seus paisanos. Traíalle a un semente de tomates, leváballe a outro chourizos para o fillo que traballaba na Fringsa, arranxáballe os papeis – coa axuda do sarxento – aos máis vellos, traía para os mais novos, e outros non tan novos, revistas con boas mozas que lle collía a un recruta de Madrid. Así, pouco a pouco, foise convertendo na persoa máis destacada do pobo.

Pasado o tempo establecido para o cumprimento coa Patria, chegoulle a hora de voltar para a casa. A despedida co sarxento foi bastante fría. Dende a chegada a Garabolos do recruta Farruco, o Nádegas, tíñanse acabado os permisos extraordinarios, as viaxes en Dauphine e as murmuracións en Pereiró. Menos mal que cando entrou o novo protexido do Maricallo a el só lle quedaba un mes para licenciarse.

Como a súa casa tiña un baixo grande, onde antes estiveran as cortes, decidiu abrir unha tasca, pois no pobo había moitos homes que necesitaban duns bos grolos para calmar a seca que o aire frío da montaña producía na súa gorxa. Ao pouco tempo Casa Pepe converteuse no centro social da vila. Agás os domingos, de doce a unha, que pechaba para ir á misa, sempre había alguén pedaleando no mostrador. O cura vello, en agradecemento polo detalle, tamén visitaba con frecuencia o seu establecemento. Por agradecemento e porque a el tamén lle atacaba con frecuencia a seca.

Casou cunha muller da parroquia veciña, que segundo as malas linguas xa traía o traballo feito. Así resultou que aos poucos meses de coñecela (igualiño que lle ocorrera ao Divino Claudio) deulle un fermoso neno que pesou ao nacer case que catro quilos. Xosé andaba tan atarefado co seu bar, que non se decatou do desfase. Ademais os parroquianos, para quedar ben con el, pois vían que era un home con moito futuro no pobo, dicían que era cuspidiño a el: dous ollos, dúas orellas, un nariz,  . . . 

         O Concello de Pereiró estaba gobernado dende a morte do anterior alcalde por don Gumersindo. Sabía latín. Estivera a piques de ser ordenado cura, pero por mor dunhas clases que lle pedira a mestra nova nas vacacións anteriores ao seu último curso de Teoloxía a súa carreira veuse truncada. Tal fora o interese que puxeron ambos os dous na materia, que das leccións de latín deberon pasar a outro tipo de comunicación non verbal, e o párroco, enterado da súa embarazosa situación, tivo que arranxar urxentemente unha voda.

         A don Gumersindo encantáballe ser alcalde. Cando o Gobernador lle comunicou o seu relevo por Xosé López, porque así llo pediran as forzas vivas do pobo, non podía dar creto ao que estaba oíndo. O Xosé, sen estudos e sen máis méritos que ter sido o recadeiro de todos os veciños, alcalde de Pereiró! Dende logo o Réxime xa non era o que tiña sido.

         Pola noite, despois de esperar a que o último parroquiano, contravindo as leis do equilibrio, fose quen de dar coa porta para saír da tasca, chamou a Xosé e dixolle que tiña que comunicarlle algo moi importante.

- Mira, falou comigo o señor Gobernador e quere que sexas ti o novo alcalde. Quere ademais que o nomeamento se realice axiña.

Xosé puxo cara de non crer o que estaba oíndo, pero os seus ollos desmentían o seu pretendido desconcerto. O pobo era pequeno e as novas corrían máis ca o carteiro.

- Déixasme pampo! Só che pido que me axudes a pórme ao corrente dos asuntos do concello.

- Está ben. Pero ten en conta que van estar presentes o gobernador, o bispo de Lugo, o comandante do posto da garda civil e a miña muller. A túa tamén poderá asistir, pero é mellor que se sente entre o público e estea caladiña. Aconsélloche que non te fagas moi pesado no teu discurso, pois para cando cheguen os da capital vai ser algo tarde e ás autoridades non hai cousa que máis lle enfastíe que se retrase a súa hora de comer. Debes responder ás palabras de cada unha das persoas que falen antes ca ti con moito coidado e prudencia. Coida moito as túas verbas. Non te deixes levar pola ansia de querer agradar en demasía. Non che vaia pasar o que lle pasou ao alcalde de Quiroga, taberneiro tamén el, que para quedar ben co bispo preguntoulle se o seu pai tiña sido tamén bispo, e ante a cara de sorpresa deste, apresurouse a desculparse espetándolle que lle pedía perdón, pois estaba canso de saber que os bispos non tiñan pai.

- Non te apures, secretario, que non vou falar do pai de ninguén. Non vaia ser que este bispo si o teña!

- Ben. En caso de dúbida morde a lingua e cala. É mellor non dicir nada que pór de manifesto a túa carencia de coñecementos, cousa que de momento só a min me consta. Ten tamén moito coidado cando te dirixas ao gobernador. Xa sabes, e se non o sabes dígocho eu, que segundo as malas linguas a súa muller enténdese co xefe dos servizos forestais da provincia. Así que nin menciones a nosa riqueza forestal e moito menos a grandiosa cornamenta da última peza cazada nos nossos montes.

O Gumersindo non as tiña todas consigo e só esperaba que por un milagre se cumprise a máxima cervantina de que aos que gobernan, aínda que sexan parvos, quizabes encamíñaos Deus nos seus xuízos.

O Xosé asintiu agradecido a todo o que ía escoitando e prometeu pensar ben o que ía dicir antes de soltalo no seu discurso.

Pasou o tempo axiña, pois ao ser inverno os días eran moi curtos, e por fín chegou a data do grande acontecemento. Sábado oito de febreiro do 58.

Ergueuse adiantándose ao abrente e lavouse coma non se tiña lavado dende a ducha de entrada no cuartel de Parga. Puxo a roupa nova que a súa muller fora mercar para o acontecemento e cuspiu nos zapatos para darlles brillo, segundo a técnica chusqueira que lle ensinara, tamén, o sarxento. O máis complicado foi pór o nó da gravata no seu sitio, pero coa axuda do parroquiano máis asediado, que xa estaba á porta do bar dende as oito e vinte, conseguiuno. En agradecemento púxolle un sol e sombra, con máis do primeiro que do segundo, pois a cara do veciño iluminouse coma unha papoula despois do primeiro grolo. Esperou a que rematase a inxesta e despois colocou na porta o cartel de PECHADO.

Cando saíu á rúa camiño do concello comprobou que o concelleiro de arranxos xerais tiña a rúa Real, que agora se chamaba do Xeneralísimo, varrida e con moitos bandeiras de España. Gustoulle o detalle. A sala de xuntas tamén estaba impecable. Na mesa presidencial colocáranse as mellores cadeiras que prestaran os vecinos dos seus comedores. A diversidade de cores e formas prestaban un efecto moi curioso á estancia. Tamén había bancos e banquetas para o público.

Gumersindo chegou tras del e tamén ía moi ben traxeado.

A partir das dez da mañá acompañados do cura vello, do novo, da mestra e de case que todos os demais veciños esperaron fronte ao concello impacientes a chegada das autoridades. Despois dunha falsa alarma – era o vello tractor do Remixio -, pasadas xa as once da mañá, chegou o primeiro coche cun sarxento e dous números da Garda Civil. Pouco despois chegou unha morea de curas e o bispo. Este deu o anel a bicar a algunhas persoas das que estaban en primeira fila, pero retirou rapidamente a man ao ver a pinta do Robertiño. Ás doce menos vinte chegou o coche oficial co señor gobernador. Moitos dos veciños nunca viran un gobernador, polo que só se decataron de que era o señor do traxe azul porque o chofer lle abría a porta e lle facía unha reverencia. Aplaudiron porque os demais se puxeron a facelo, pero dende logo esperaban que un gobernador fose outra cousa.

Pasaron á sala e cada un foi sentando onde o secretario lle ía indicando. O señor gobernador tomou a palabra e a sesión de investidura do novo alcalde comezou.

O seu discurso foi moi curto. Despois de gabar as virtudes do anterior alcalde e preguntarlle disimuladamente ao Gumersindo como se chamaba o que ía substituílo, pois xa esquecera o seu nome, dixo que esperaba moito do seu traballo e esforzo para que Pereiró chegase a ser exemplo dos pobos que traballaban pola gloria de España e do seu invicto Caudillo.

- Viva Franco. Arriba españa!   

O bispo declinou tomar a palabra. O seu familiar comunicoulle ao señor gobernador que durante a viaxe golsara o almorzo e que aínda se sentía moi mareado.

Deste xeito chegoulle a hora de falar a Xosé, sen darlle tempo a pórse nervioso. E falou.

- Señores deste lado e señores todos da sala. En primeiro lugar  quero dar as grazas ao señor Gobernador por pensar en min para alcalde do meu pobo. Prometo facer todo o que estea nas miñas mans para non defraudar esta confianza.

         O Gumersindo asintiu compracido polo bo comezo do seu discurso.

- Como lle prometín ao señor secretario, eu non vou falar de quen ten pai ou quen deixa de telo. Tampouco vou facer caso das faladurías de se vostede, señor Gobernador, está ou deixa de estar hastado. De min tamén se dixeron mil e unha cousa simplemente porque á miña muller adiantóuselle o parto uns meses. Falar por falar.

         A cara do Gumersindo comezou a tomar a cor do bebedor de sol e sombra. A do señor bispo xirou automaticamente hacia a do señor gobernador e observou que a mirada deste apuntaba sospeitosamente hacia as pernas bastante abertas da irmá do Xosé, que á forza de empurróns conseguira sentarse en primeira fila entre a súa nai e o  cura novo, cun xeonllo pegado á perna daquela e o outro buscando pecaminosamente o xeonllo deste. Por iso, a cara do señor Gobernador seguía impasible.

- Se estamos aquí é por cousas máis importantes -proseguiu Xosé. O que importa é Pereiró e a súa mellora.

         Primeiros aplausos. Gumersindo colleu aire e foi recuperando a cor carne da súa cara. O señor bispo non se inmutou. Agora tamén a súa mirada apuntaba cara o banco da Engracia.

- Señor Gobernador, nestes momentos malvivimos neste municipio máis de catrocentos habitantes. Non temos médico, non hai farmacia, no colexio os nenos amoréanse arredor dunha vella estufa para non morrer co frío, as cadeiras nas que vostedes pousan os seus respetables cus son prestadas, pois do concello desapareceu ata o retrato do Xeneralísimo, e se quere saber como están as nosas estradas, pódello preguntar ao señor bispo, que segundo me dixeron vén de  fertilizar a beiravía.      

Nese momento as pernas da Engracia perderon dous admiradores, o señor gobernador, que pasou a mirar a Gumersindo cun xesto inquisidor e o señor bispo, que só oír mencionar a maldita estrada deulle de novo unha ruidosa arcada.

O pobre do secretario baixou a vista avergoñado. O Xosé estaba lanzado e el non sabía que facer para paralo.     

- No tempo que pasei na capital vin como se desbaldían os cartos en festas e folións, mentres no noso pobo había casas que nin con castañas contaban para darlles de comer aos fillos. Só pedimos xustiza, señor gobernador. Vostede decidiu que eu fose o novo alcalde desta vila. Xa lle dixen que agradezo na alma a confianza que pon en min. Pero esta responsabilidade obrígame a non defraudar aos meus veciños. Por iso aproveito a súa presenza entre nós para solicitarlle a súa axuda para solucionar os problemas máis graves do pobo, coma os que antes lle mencionei. España é moi importante, pero para min aínda o é mais o pobo ao que pertenzo.

         Ao oír semellante blasfêmia, o gobernador levou instintivamente a súa man dereita ao peto do chaleco. Dubidou uns instantes e despois rascou o sobrazo disimuladamente. Gumersindo respirou aliviado.

- Señor Gobernador, señor bispo, forzas da garda civil, señora mestra, veciños e veciñas: Viva Franco. Arriba España.

              Todos se puxeron en pé aplaudindo, uns máis ca outros, é verdade. O gobernador tocou no ombreiro ao seu secretario, home tan insignificante fisicamente, que ninguén se decatara ata entón de que tamén el baixara do coche oficial, e díxolle cun ton que resultaba algo forzado:

- Anota as peticións do novo alcalde. O luns que vén deberán ter resposta ás súas demandas.

          Agora os aplausos foron xerais e prolongados.

Gumersindo non podía crer o que estaba a suceder. A ver se ía resultar que o Xosé ía conseguir o que non conseguira o alcalde anterior a pesar dos seus extraordinarios méritos patrióticos. O dito. O Réxime xa non era o que tiña sido.

         Á unha menos dez as autoridades subiron aos coches para dirixirse a San Clodio a comer.

Cando a comitiva desapareceu tras a primeira das mil curvas da estrada comarcal, o Xosé moi emocionado recibiu os parabéns da vecindade e invitou a todos a pasar pola súa tasca para tomar algo.  Os homes viño tinto, as mulleres Sanson cunhas galletas e os nenos gasosa e algunhas lambetadas.

Despois de agradecerlles a súa presenza, Xosé deu as instrucións para que o luns a comitiva co material que ía mandar o gobernador tivese o recibimento que merecía.

 Ás nove da mañá todo Pereiró estaba na rúa. Era luns, pero parecía domingo á hora da misa. Pasou unha hora e a xente empezaba a impacientarse. Xosé ía dun lado para outro e non era quen de disimular os nervios.

         Por fin apareceu o primeiro coche entre os aplausos e berros de alegría de todos os asistentes. Era un coche con dous gardas civís. Baixaron, saudaron militarmente co brazo cruzado sobre o peito e púxose un a cada lado do alcalde. Por primeira vez Xosé se decatou de que era unha autoridade.

         Os camións tiñan que estar a chegar. Os minutos parecían horas. Tal era a expectación, que a un veciño escapóuselle un inoportuno peido e houbo quen xurou ter oído o tubo de escape dun dos desexados camións.

         Por fin algo se movía ao lonxe. Ninguén se desmaiou, porque daquela iso aínda non se levaba, pero a máis dun o corazón estívolle a piques de saír pola gorxa.        

Nun abrir e pechar de ollos apareceu un furgón blindado que freou bruscamente fronte ao alcalde. Un sarxento saíu cunha pistola na man. Os gardas civís botáronse sobre Xosé, puxéronlle as esposas e metéronno a empurróns no furgón pola porta de atrás.

Antes de subir de novo ao coche o sarxento entregou a Gumersindo un sobre oficial coa súa reposición coma alcalde de Pereiró.

 

miércoles, 6 de diciembre de 2017




 

NADAL 2017

 

Xa estamos no Nadal!

É tempo de esquecer a realidade!

Se non, que celebrar?

Fame nun mundo de ricos que rebentan?

Mortos no mar?

Guerras que matan a xentes indefensas?

Nenos sen nada que xantar?  

Políticos que menten canto falan?

Familias enteiras sen onde traballar?

Promesas falsas que xa ninguén se cre?

Que máis dá!

E Nadal e haberá que celebralo!

Amor e Paz.

 

P.D.

Mais hai unha esperanza neste Neno

que nace inmigrante no Portal.
 
 

 

sábado, 4 de noviembre de 2017




 

EL CISNE

 

Belesar-Diomondi, 2013

 

Paquito Dylan es un cisne que va y viene por el río que separa el Belesar chantadino del Belesar saviñádigo y que con su impúdica exhibición de cuerpo escultural hace las delicias de los visitantes que cada vez en mayor número acuden a disfrutar de este lugar paradisíaco en la ribera del Padre Miño. Tras él, respetando las distancias, le sigue humilde su pareja, que por mor del repudiable machismo císnico no se conoce en el pueblo por otro nombre que el de la “hembra”.

         Después de disfrutar en las instalacións náuticas de este maravilloso pueblo de una exquisita comida, regada con un mencía de los propios viñedos que circundan el lugar, me senté fuera para contemplar desde su mirador el río, que majestuoso se extendía a mis pies.

         Paquito me miró altivo, esperando cobrar el tributo debido a su belleza natural. Le tiré trocitos de pan, que él displicente cogía del agua con toda parsimonia. Me observó con gesto de quien se siente ofendido por la pobreza de mi ofrenda, pero súbitamente dirigió sus ojos de divo hacia arriba.

         Un niño en silla de ruedas, desde la carretera, se esforzaba en atraer su atención moviendo frenético sus bracitos sin color.

         Paquito tiene corazón de payaso. Por eso pasó de mí y de mi pan y le dedicó al niño una sesión de vuelos acrobáticos que desataron una sonora carcajada en este entusiasta espectador. Su risa era tan contagiosa, que sin darme cuenta  también yo estaba riendo como un tonto.

-  ¡Mamá, mamá, llévame junto al cisne! ¿No ves que quiere jugar conmigo? –le dijo a la madre, como si le fuese la vida en ello.

         La madre lo miró tiernamente con sus ojos resecos, pues de tanto llorar ya no le quedaban lágrimas.

No era posible. Treinta insuperables escalones inclinados hacían de barrera infranqueable entre la carretera y el pantalán al que Paquito se había subido agotado por sus maratonianos ejercicios circenses.

         El niño se echó a llorar.

No eran los chillidos fingidos de un niño contrariado. No. Eran los sollozos callados de quien está acostumbrado a sufrir.

Al ver su angustia, me sentí mal por estar disfrutando de aquello que estaba vedado para él. Cogí el vaso de agua que había pedido, cerré los ojos y, sin saber por qué, vertí su contenido en las aguas apacibles del embalse.

Un ensordecedor estruendo hizo que abriese mis ojos. No podía dar crédito a lo que estaba viendo. De mi vaso salía un pequeño e ininterrumpido chorro que iba creciendo y creciendo hasta convertirse en una tempestuosa cascada.

El nivel del río crecía y crecía. 

El pantalán semejaba una tabla de surf sobre la que Paquito hacía mil y un equilibrios para no caerse.

         El agua subió uno, dos, tres, veinte metros y el niño veía cada vez más cerca de sí al cisne de sus sueños.

Un metro más y el pantalán quedó varado en la misma carretera, muy cerca de la silla de ruedas.

         Con andares de pasarela de alto stánding, Paquito se fue acercando al niño, que lo esperaba con los brazos abiertos.

Su carita se puso roja como la grana. Impaciente,  intentó inútilmente ponerse en pie y salir a su encuentro.

El cisne entonces apuró su charlotesco paso para no prolongar más la anhelante espera del niño, que se moría por poder tocarlo y hacerle las más tiernas caricias.

Los brazos del niño intentaron rodear el robusto cuerpo del cisne y este posó su largo cuello sobre su hombro.

Sentí no ser un buen pintor para dejar recogida en el lienzo aquella genuina estampa de la felicidad.

- ¡Mamá, mamá, me quiere! ¡Mira cómo me quiere!

         Sin poder explicarse de dónde salían, dos lágrimas azules recorrieron de nuevo las surcadas mejillas de la madre.

         La voz del que regenta el club fluvial me trajo de nuevo a la realidad. Me decía que debía abandonar con urgencia el mirador, pues el río estaba creciendo de forma alarmante y se temía una inundación de las instalaciones.

Me levanté rápidamente, miré hacia el río, y os juro que me pareció ver que Paquito me guiñaba un ojo en señal de complicidad.

Al llegar a la carretera, vi que aparcaba un autobús. De él salía, en primer lugar, una madre a la que el chófer ayudaba a bajar a un niño en silla de ruedas.