viernes, 8 de diciembre de 2017




Facendo compilación dos poemiñas que aínda conservo -a maioría non sei onde irá, … e non se perde moito-, atopei este que aínda hoxe me conmove. O poemiña xa o teño publicado aquí, pero  a reflexión inicial creo que non, pois nin eu me lembraba dela.

 

. . . tan cedo!

         Cando morre un neno do teu colexio, morre en ti un cachiño da túa ilusión polo ensino. Os porqués sen resposta déixante nu ante a mirada inquisidora dos teus alumnos.

         Ao día seguinte do seu enterramento intentas proseguir co teu traballo coma se nada tivese sucedido. Pero é en van. Aquel pupitre baleiro atrae fatalmente a túa mirada e non sabes que dicir.

         Foron moitos os que inxustamente tiven que chorar. Nenos e nenas que deberían ser eles os que tivesen algo que dicir no pasamento do seu vello mestre.

         Todos eles deixaron a súa pegada na miña memoria e fanse presentes sempre que me poño a escribir algo sobre o meu colexio.

         Entre estes nenos aos que a vida se lles escapou inmisericorde cando aínda apenas deran os seus primeiros pasos por ela está Francisco Javier, o neno que intentou afogar a súa traxedia coas súas estremecedoras gargalladas. Para el escribín estes versos chorando a súa ausencia.

        

Adeus, Javieriño.

O eco da túa risa contaxiosa

deixa xeados os corazóns dos teus mestres malferidos.

Todos recordamos o teu tacto

cálido, tenro, comunicador dos teus sentidos.

Cando estabas connosco, unha risa túa abría o día,

mais ao ti marchares,

un negro silencio  invadiu  o espazo que deixaches.

Mestre involuntario da Educación para a Cidadanía

soubeches ensinar o que é humanidade

a todos os que contigo traballamos.

Para todos os que sempre te quixemos

a túa estadía entre nós non foi baldía.

Deixas acó un baleiro insuperable.

Abres aló unha esperanza aberta.

 

miércoles, 6 de diciembre de 2017




 

NADAL 2017

 

Xa estamos no Nadal!

É tempo de esquecer a realidade!

Se non, que celebrar?

Fame nun mundo de ricos que rebentan?

Mortos no mar?

Guerras que matan a xentes indefensas?

Nenos sen nada que xantar?  

Políticos que menten canto falan?

Familias enteiras sen onde traballar?

Promesas falsas que xa ninguén se cre?

Que máis dá!

E Nadal e haberá que celebralo!

Amor e Paz.

 

P.D.

Mais hai unha esperanza neste Neno

que nace inmigrante no Portal.
 
 

 

sábado, 4 de noviembre de 2017




 

EL CISNE

 

Belesar-Diomondi, 2013

 

Paquito Dylan es un cisne que va y viene por el río que separa el Belesar chantadino del Belesar saviñádigo y que con su impúdica exhibición de cuerpo escultural hace las delicias de los visitantes que cada vez en mayor número acuden a disfrutar de este lugar paradisíaco en la ribera del Padre Miño. Tras él, respetando las distancias, le sigue humilde su pareja, que por mor del repudiable machismo císnico no se conoce en el pueblo por otro nombre que el de la “hembra”.

         Después de disfrutar en las instalacións náuticas de este maravilloso pueblo de una exquisita comida, regada con un mencía de los propios viñedos que circundan el lugar, me senté fuera para contemplar desde su mirador el río, que majestuoso se extendía a mis pies.

         Paquito me miró altivo, esperando cobrar el tributo debido a su belleza natural. Le tiré trocitos de pan, que él displicente cogía del agua con toda parsimonia. Me observó con gesto de quien se siente ofendido por la pobreza de mi ofrenda, pero súbitamente dirigió sus ojos de divo hacia arriba.

         Un niño en silla de ruedas, desde la carretera, se esforzaba en atraer su atención moviendo frenético sus bracitos sin color.

         Paquito tiene corazón de payaso. Por eso pasó de mí y de mi pan y le dedicó al niño una sesión de vuelos acrobáticos que desataron una sonora carcajada en este entusiasta espectador. Su risa era tan contagiosa, que sin darme cuenta  también yo estaba riendo como un tonto.

-  ¡Mamá, mamá, llévame junto al cisne! ¿No ves que quiere jugar conmigo? –le dijo a la madre, como si le fuese la vida en ello.

         La madre lo miró tiernamente con sus ojos resecos, pues de tanto llorar ya no le quedaban lágrimas.

No era posible. Treinta insuperables escalones inclinados hacían de barrera infranqueable entre la carretera y el pantalán al que Paquito se había subido agotado por sus maratonianos ejercicios circenses.

         El niño se echó a llorar.

No eran los chillidos fingidos de un niño contrariado. No. Eran los sollozos callados de quien está acostumbrado a sufrir.

Al ver su angustia, me sentí mal por estar disfrutando de aquello que estaba vedado para él. Cogí el vaso de agua que había pedido, cerré los ojos y, sin saber por qué, vertí su contenido en las aguas apacibles del embalse.

Un ensordecedor estruendo hizo que abriese mis ojos. No podía dar crédito a lo que estaba viendo. De mi vaso salía un pequeño e ininterrumpido chorro que iba creciendo y creciendo hasta convertirse en una tempestuosa cascada.

El nivel del río crecía y crecía. 

El pantalán semejaba una tabla de surf sobre la que Paquito hacía mil y un equilibrios para no caerse.

         El agua subió uno, dos, tres, veinte metros y el niño veía cada vez más cerca de sí al cisne de sus sueños.

Un metro más y el pantalán quedó varado en la misma carretera, muy cerca de la silla de ruedas.

         Con andares de pasarela de alto stánding, Paquito se fue acercando al niño, que lo esperaba con los brazos abiertos.

Su carita se puso roja como la grana. Impaciente,  intentó inútilmente ponerse en pie y salir a su encuentro.

El cisne entonces apuró su charlotesco paso para no prolongar más la anhelante espera del niño, que se moría por poder tocarlo y hacerle las más tiernas caricias.

Los brazos del niño intentaron rodear el robusto cuerpo del cisne y este posó su largo cuello sobre su hombro.

Sentí no ser un buen pintor para dejar recogida en el lienzo aquella genuina estampa de la felicidad.

- ¡Mamá, mamá, me quiere! ¡Mira cómo me quiere!

         Sin poder explicarse de dónde salían, dos lágrimas azules recorrieron de nuevo las surcadas mejillas de la madre.

         La voz del que regenta el club fluvial me trajo de nuevo a la realidad. Me decía que debía abandonar con urgencia el mirador, pues el río estaba creciendo de forma alarmante y se temía una inundación de las instalaciones.

Me levanté rápidamente, miré hacia el río, y os juro que me pareció ver que Paquito me guiñaba un ojo en señal de complicidad.

Al llegar a la carretera, vi que aparcaba un autobús. De él salía, en primer lugar, una madre a la que el chófer ayudaba a bajar a un niño en silla de ruedas.

 

 

martes, 24 de octubre de 2017



 

CHAMÁBASE BERNABEU

 

Xenebra era nai solteira. Estivera servindo na Coruña na casa dun médico, pero un día presentouse no fogar paterno con algúns cartos e bastante barriga. Xácome non lle dixo nada, pero alegrouse do seu regreso. Levaba demasiado tempo vivindo só.

         Fora o cura o que lle buscara aquel traballo na cidade. O pai fixo o imposible por mantela na casa. Acababa de enviuvar. Xenebra chorou ao ver chorar ao seu pai, pero á mañá seguinte colleu o coche de línea que ía á Coruña.

Os tres anos que viviu só fixeron de Xácome un home tristeiro e desleixado. A xente vía como o seu aspecto ía estragándose de forma alarmante. Non se barbeaba. Só recortaba os pelos coas tesoiras cando lle molestaban. Levaba sempre a mesma roupa e un veciño que foi unha vez á súa casa chegou a dicir que os seus calcetíns tiñan tanto mugre, que non os poñía, que os calzaba.

O cura procuraba axudalo. Pero Xácome non quería velo preto del. Facíao culpable da marcha da súa filla.

Cando Xenebra volveu á casa, Xácome comezou a voltar a ser o de antes. Mercou roupa nova e non saía da casa sen rasurarse e peitearse. E a xente alegrábase de ter recuperado ao veciño que daban por perdido.   

         Aproveitando a presenza da filla na casa, o cura atreveuse a vir falar con Xácome para interesarse polo nacemento do neno. O médico da Coruña chamárao días antes e pedíralle que non preguntase polo pai da criatura. E como lle debía favores, así o fixo.

         O neno naceu ben, e o cura aconselloulles que, como non se lle coñecía pai, lle puxesen por nome Bernabeu - fillo da profecía.

Para Xácome, o neno converteuse no centro da súa vida. Viña do traballo correndo e xa a un quilómetro da casa berraba con todas as súas forzas:  Bernabeuuu, Bernabeuuu.

A filla sentíase feliz de ver feliz ao seu pai. E Bernabeu medraba e medraba. Pero cando o neno ía cumplir os cinco anos, Xenebra morreu a causa dunhas febres malignas.

         Días antes de producirse o óbito, o avó enviou ao neno xunto a súa tía avoa Carolina, quen, aínda que non gardaba co seu cuñado ningún tipo de relación, sentiu pena polo rapaz e aceptou telo uns días na súa casa. O día do enterro, Xácome enviou a un veciño para que lle dixese a Carolina que levase o neno á igrexa.

         Bernabeu pensaba que era día de feira. Só os día de feira se xuntaba tanta xente en Augasmil. A verdade é que lle estrañaba bastante que todas aquelas persoas non fosen na habitual compaña de vacas, porcos e burros. Ao mellor é que xa os venderon -pensou. Pero pronto se decatou de que algo raro sucedera. O seu avó levaba o traxe novo, cunha cinta negra no brazo dereito.

         Bernabeu nunca fora á unha misa e non comprendía nada do que estaba a ver. O cura daba voltas arredor dunha caixa que tiña algunhas flores enriba. Levaba unha especie de pincel e ao voltealo soltaba chorriños de auga. Cada vez que unha persoa se achegaba a el e lle poñía cartos na man, daba unha volta máis, volvía a voltear o pincel e agradecíallo nunha lingua estrañísima.    

Ao rematar o cura de dar voltas e máis voltas, o avó de Bernabeu e outros tres homes máis colleron a caixa e levárona ás costas ata o cimiterio, que quedaba mesmo detrás da igrexa. Nese momento a tía Carolina colleu ao neno pola man e levouno con ela.

         Bernabeu preguntou pola súa nai. A tía díxolle que se fora ao ceo. E cando volverá? – quixo saber Bernabeu. Un día – dixo a tía entre saloucos.

         Tres días despois do enterro, Xácome presentouse na casa da súa cuñada para levar a Bernabeu con el. Deulle as grazas e marchou co rapaz.

         Nos primeiros anos de quedar orfo, Bernabeu apenas saía da casa. Levantaba cando o seu avó saía para o campo e esperaba ata que este volvese sentado no corredor ou xogando co can e coas pitas.

         Cando o avó chegaba, facía a comida. Bernabeu axudábao a pór a mesa e a recollela. Despois o avó gardaba na alacena o que sobraba para a cea.

         Pola noite, Xácome poñía ao neno nos seus xeonllos e ensináballe a ler no silabario no que el tamén aprendera. Cando xa coñecía ben as letras, comezou a ensinarlle os números. Bernabeu aprendía axiña.

         Ao cumplir os nove anos, o cura díxolle a Xácome que lle tiña que facer a primeira comuñón ao neto, e para iso tiña que mandalo a igrexa a preparase. A Xácome non lle fixo ningunha graza o asunto, e a Bernabeu aínda menos. Pero non quería que o cura lle collese manía ao rapaz, e por iso empezou a mandalo á igrexa todos os sábados pola tarde.

         A partir dos dez anos Bernabeu comezou a traballar no campo co seu avó. Gustáballe axudalo.

Ao cumprir os dezaoito, o cura volveu á casa de Xácome e díxolle que atopara un traballo para Bernabeu nunha fábrica da Coruña.     O avó sentiu unha gran tristura, pero ante todo quería que o seu neto tivese un porvir, e resignouse a quedar só de novo.

         Pouco lle durou a soidade. Cando Bernabeu aínda non levaba un ano no traballo, recibiu a noticia de que o seu avó morrera.

         Segundo o cura, non morrera de enfermidade ningunha. Simplemente unha noite decidiu non seguir vivindo.

Cando Bernabeu chegou a Augasmil a xente xa estaba no patio da súa casa. O cura preparárao todo e estaba a espera del para levar o cadaleito á igrexa.

Ao ver a tanta xente reunida, Bernabeu pechou os ollos e volveulle parecer día de feira coma cando enterraran á súa nai. Naquel mesmo momento decidiu que non ía asistir a máis feiras en Augasmil e ao día seguinte, cando os veciños quixeron interesarse por el, atoparon a casa pechada.

         Segundo se soubo despois, emigrara a Suíza e alí traballara na construcción algúns anos.

Cando tivo algúns cartos aforrados decidiu volver á aldea que o vira nacer.

Baixou do coche e cruzou por detrás del. Naquel momento un camión cargado de porcos cruzaba por alí a estrada. Era día de feira.


 

A PRINCESIÑA CELIBATA

 

         Hai moitos, moitísimos anos -para ser máis precisos, un mogollón de anos-, vivía un rei coa súa única filla, a princesiña Xenoveva, nun palacio que contaba con toda clase de luxo que daquela se podía ter. Por contar, contaba ata cun porteiro semiautomático, que acudía axiña á chamada cada vez que se tiraba do cordel que levaba atado ao pescozo.

         O tempo transcorría apracible naquel pequeno reino, . . .  pero transcorría.

Un bo día en que o rei non tiña outra cousa que facer deulle por pensar. Decatouse de que a súa nena xa  cumprira os vinte e cinco anos e que non daba sinais de querer casar.

Tirou con forza do cordel e cando se presentou o porteiro, coa lingua fóra, deulle a orde de que lle dixese á súa filla que viñese xunto del sen perda de tempo.

Cando a tivo diante, díxolle no ton solemne en que din os pais estas cousas:

- Xenoveviña, filla, ti es a rapaza máis preciosa do reino e creo que xa vai sendo hora de que atopes un bo marido para asegurar a nosa descendencia así como a asignación que iso conleva. Mira que estas cousas levan o seu tempo e despois todos son apuros.

         Pero a filla respondeulle moi segura de si  mesma:

- Mira, papá, eu só casarei cando encontre un home que me mereza. Non vaia ser que polas présas meta no palacio aun facineroso -corrupto na terminoloxía do século XX, e investigado na do XXI– e pasemos a ser o tema de conversa de todas as alcaiotas -colaboradoras do Sálvame daqueles tempos.

         O pai quedou preocupado polas esixencias da súa filla, pois no seu reino non coñecía a ninguén que non coxease dalgún pé, pero decidiu darlle tempo ao tempo.

         E os anos pasaban e Xenoveva seguía erre que erre.

- Xenoveviña, filla, aínda non atopaches alguén digno de ser o teu esposo?

- Pois non, papá, -respondeu ela. E visto o panorama, prefiro seguir celibata.

Esta conversa seguiu repetíndose unha e outra vez e sempre coa mesma resposta por parte da princesiña.

Pero cando a lady Xenoveva superou a fatídica liña dos corenta, sucedeu que o seu pai enfermou gravemente, e entón decidiu explotar a súa condición de moriturus para ver se así convencía dunha puñetera vez á súa filla.

- Xenoveviña, filla - dixo cun fío de voz. Ves que vou morrer e non quererás que me leve ao outro mundo esta anguria. Dáte conta de que como esperes a atopar a alguén que non teña problemas co fisco ou co urólogo vaste ver soa, solteira e soa na vida, como di a nova canción que agora se oe polas rúas.

         Xenovena, ao ver que o seu pai estaba nas últimas, conmoveuse moito e díxolle  cos ollos cheos de sinxelas bágoas:

- Meu benqueridiño paiciño, non quero que morras sen coñecer o meu segredo e a verdadeira razón pola que non quixen casar a pesares da túa insistencia. Debo confesarche que soa, soa, nunca estiven. Pode dar fe diso todo becho vivente do teu reino que leve pantalóns, incluído o vello Milord, embaixador da súa Graciosa Maxestade Británica, ao que, sen querer, enviei a unha embaixada do máis aló. É o destino, mi padre!

         Ao ouvir tal confesión, os ollos do vello pareceron querer adiantarse ao resto do seu corpo a saír desta vida. As súas sobrecellas arqueáronse coma se quixesen remedar a ZP, e así finou.

 

ENSINANZA: Se tes algún segredo importante que contarlle ao teu pai, non esperes a que estea nas últimas para dicirllo. Vaillo soltando pouco a pouco, pois así evitarás escenas tan dramáticas como as aquí relatadas.

        

domingo, 22 de octubre de 2017



 

AUGASMIL

 

         Augasmil era a vila con máis vellos por metro cadrado de toda a provincia. Tanto é así, que á boticaria, que xa tiña netos mociños, chamábanlle a rapaza da farmacia.

         Na capital achacaban este estraño fenómeno demográfico ao efecto rexenerativo das súas augas termais. Por iso, a calquera hora do día as escangalladas instalacións que aínda se mantiñan en pé víanse ateigadas de vellos e vellas que buscaban naquel miragoso líquido ferruxinoso o segredo da eterna xuventude. E para asegurarse praza, empadroábanse no pobo, polo que o censo municipal medraba e medraba. E non porque estes novos veciños procreasen -a tanto non chegaba o poder das augas-, senón polo coñecido efecto chamada. O alcalde andaba feliz, pero a oposición botaba chispas, pois só recibía votos da xente nova.

Como as eleccións estaban a chegar, o alcalde andaba a cavilar cal podería ser un prométovos que soase a novo, pois xa tiña prometido ata unha praia na carballeira ao pé do monte.  De tanto cavilar caéronlle os catro pelos que aínda lle quedaban, pero ao final ocorréuselle algo novo: Prométovos un médico para o balneario.

O éxito electoral foi total. Máis votos ca vellos para o seu partido. Mais desta vez non tivo máis remedio  que cumprir o prometido. A memoria dos seus veteranos votantes xa non era a que fora, pero a calquera hora que se cruzase con eles tiña que aturar unha insufrible ladaíña:  “E o médico? E o médico? E o  médico? …

Moveu Roma con Santiago, pero ningún doutor quería facerse cargo daquela clientela.  Só despois de recorrer ás amizades que tiña na Xunta conseguiu engarguelar a un vello médico que estaba sen traballo porque lle quitaran a praza do seu último destino ao aumentar de tal maneira o número de inquilinos do camposanto do lugar, que a xente chegou a dicir que tiña parte na funeraria.

Deuse a casualidade de que a chegada do médico coincidiu coa dun novo cura, don Amador. Era a súa primeira parroquia e cheo como viña de celo apostólico prometérase levar ao ceo cantas máis almas puidese.

Cura e médico conxeniaron dende un principio e propuxéronse facer o que estivese nas súas mans para conseguir a felicidade daquela comunidade.

Mais a natureza termina por impoñer a súa inexorable lei e ao pouco tempo un dos vellos deixou de necesitar máis baños. Vivía só e foi o cura quen o atopou morto sentado ante o televisor, que aínda seguía aceso e estaba a poñer o capítulo sete mil trinta e tres de Soy tu dueño. Avisou ao médico, e este, ao saber que xa cumprira os noventa, estendeu o correspondente certificado de defunción sen nin siquera ollalo.

         Non pasara nin unha semana cando unha vella chegou berrando á reitoral. O seu home sufrira un ataque ao corazón e caera na habitación cando ía deitarse. Morte natural –ditaminou o médico.

         Pero cando se produciu a décima morte repentina, o médico mais don Amador víronse obrigados a poñer o caso en mans da inspección médica.

         Dende o departamento de medicina legal mandaron ao pobo un ispector que tiña sona de curtar pola san cando atopaba algunha irregularidade.

         Como calquera bo investigador o primeiro que  tratou de comprobar foi se todos eles tiñan inxerido algún tipo de alimento que puidese estar en mal estado, pero sen chegar a ningunha conclusión práctica, pois o único en común que comeran fora o pan e o leite, pero tamén o fixera o resto da poboación en réxime de lecer permanente non revisábel.

         O tempo pasaba e as mortes súbitas non paraban. O inspector víase incapaz de resolver aquel endiañado caso. Esgotado de tanto cavilar dirixiuse ao balneario. Puxo o bañador e sumerxiuse na piscina. A auga cheiraba a urea pois xa pasara por alí boa parte da súa habitual clientela, e estaba morna. Relaxado volveu á fonda e deitouse.

         Ao abrir a porta da habitación 104 -a fonda tiña un andar e catro habitacións-a señora da limpeza atopou ao investigador tirado no chan.

         A noticia correu coma a pólvora polo pobo. Cando chegou á oficina de augas, o encargado murmurou entre dentes: 

- Vaia por Deus. Danos colaterais!

         Pero desta vez non tachou a ninguén do seu listado de votantes de Augasmil.

        

domingo, 15 de octubre de 2017




O GHULIO

O protagonista desta historia sen historia, porque aínda non se tiña inventado, é Ghu. Era da raza neanderthal, pero os seus pais medraran tanto, que puideron tratar ata cos mesmiños sapiens. Tanto é así que chegaron a adquirir un recuncho na Coba de Eirós, no lugar que hoxe coñecemos coma Triacastela. E alí naceu.

No seu tempo a todos os nenos lles chamaban ghu. Despois, segundo ían medrando e facéndose fortes, ían adquirindo máis ghus. O seu pai non tiña sido ningunha xoia, pero aínda así chegara a ser ghughughú. E non vaiades pensar que acadar un ghu era doado. O primeiro dábancho polo simple feito de nacer san. Porque se saías con algunha eiva, ou pasaporte ou serie gha para toda a vida.  Para o segundo ghu xa che esixían a caza de tres mamuts polo menos, e para o terceiro tiñas que ser un artista coa moca. Chegar a xefe supoñía ter acadado (n + 1) ghus, sendo n o número de ghus do anterior xefe. Deste xeito, os mandamais sempre eran mellores ca os anteriores, polo menos en ghu-evos.

Pero, volvendo ao noso ghu, é difícil datar exactamente o ano do seu nacemento, pois os días contábanse por saídas de sol, e os nubrados quedaban moitas veces sen contabilizar. O que si sabemos por unha foto-pétrea é que o pequeno levaba un colgante feito cun dente de raposo, que os que saben destas cousas din que estaba ao troco alá polo trinta mil , lustro arriba lustro abaixo, antes de que existisen as escolas.

Que sorte, diredes vós. Sen escola, todo o día xogando. Unha merda. Non vaiades pensar que na cova había un billa, e ala!, abrímola e xa temos auga. Había que carretala dende a fonte. E a quen lle tocaba facelo? Aos que tiñan menos ghus.

O ghu desta crónica, aínda que non tivera ocasión de ir á escola, como é obvio, -ou precisamente por iso-, cavilaba. Cavilaba moito. E un día parou camiño da fonte e pensou:

- Se ao traballo que fago para levar cada metro a auga que cabe nesta pequena pel lle chamo ghulio, porque son eu quen a carreto, poderei medilo e esixir que valla o mesmo que calquera outro traballo, como o de ir de caza.

E dito e feito. Aproveitou a primeira reunión da tribo para expoñer a súa pretensión.

- Señores ghus, vouvos propoñer algo que fará que os sabiondos sapiens se arrinquen os cabelos de envexa. Nós, simples neanderthais, podemos pasar á historia, cando se invente, coma os primeiros en empregar unha fórmula para medir o traballo. Vós só tedes que recoñecer que ir pola auga á fonte é tan merecedor de obter ghus coma calquera outro labor. O demais corre da miña conta -dixo en ton solemne.

         O ghughughú ghughughú ghu que mandaba naqueles momentos púxose de pé e dixo con non menos solemnidade:

- Antes de tomar unha decisión, … cómpre pensar.

         O que lle precedía en ghus pediu o berro e dixo:

- Todo iso está moi ben. Pero, quen me explica que é pensar?

         Ghughughú ghughughú ghu rascou a cabeza, engurrou o cello, volveu rascar a cabeza, deu varias voltas sobre si mesmo, parouse e berrou:

- Pensar é …, pensar é … Pero, deixémonos de andrómenas! Aprobado!

         E así é como se chegou á definición de ghulio, ou joule, como lle chaman agora, pero sen mención a Newton, porque daquela aínda non se cultivaban as mazás.

viernes, 29 de septiembre de 2017




VIAXE A NINGURES

 

         No mes de xaneiro ás oito da tarde é noite pecha.

         O costume facía que eu non lle tivese medo a pasar por aquel camiño qe rachaba o bosque en dúas metades, pero aquela noite algo estraño presentín e un incontrolábel tremor atenazou as miñas pernas e fíxome caer ao chan de xeonllos. Mirei cara arriba e só vin un xigantesco tubo fluorescente que me engulía.

         Debiamos levar unha velocidade de vertixe pois o  meu estómago estaba a piques de dar a volta. Fóra só se vían uns fugaces corpos luminosos que semellaban paus do tendido contemplados dende a ventá dun tren de alta velocidade.

         Por fin unha voz metálica dixo sha-sha-sha.  O bólido aminorou a súa endiañada marcha e pouco a pouco o meu estómago volveu ocupar o lugar que por anatomía lle correspondía. Debía ser o punto de chegada.     

Baixo os meus pés abriu de novo o tubo que me engulira e atopeime nun mundo que me pareceu abraiantemente irreal. Unha cinta levoume directamente á saída do que non se parecía ren a un aeroporto convencional.

         Sen saber como, atopeime nun edificio sen edificio, pois non se vían paredes ningunhas. Mirei ao meu arredor e vin un teclado diante de min. Mostraba uns caracteres inintelixíbeis. Pola súa forma asocieinos ao que no noso alfabeto viría a ser algo así como MACC NNOST RRISTOWW. Debaixo daqueles garabatos había un espazo libre. Entón ocurríuseme escribir: ESTRANXEIRO.

- Planet? –apareceu na pantalliña.

- A Terra –escribín.

- País?

- Galiza.

- Ah, benvido, señor.  Agora mesmo lle atendemos. Colóquese no circuliño que ten á súa dereita.

         Non o podía crer. Nun palpebrar de ollos atopeime nun lugar -por chamarlle dalgunha maneira- no que había unha cama, unha mesa e unha cadeira, para min, suspendidas no aire. Deixei a chaqueta enriba da cama pois facía calor e  coloqueime de novo no circuliño que me levara ata alí.

         Sen darme tempo a mostrar o meu abraio sentín coma se caese no baleiro. Pechei os ollos e ao sentir que xa estaba quieto abrinos. Tiña ante min un ben surtido buffet. Todo o que se me ofrecía aparecía correctamente rotulado na miña lingua: Leite, Azucre, Café, Biscoitos, Marmelada, ... Sentinme na casa. E almorcei.

         Como xa era un experto en viaxar no circuliño, din un brinco e quedei clavadiño nel. Agora a viaxe era cara arriba. Sentín de novo unha profunda vertixe, pero a curiosidade axudoume a superala.

         Nunca vira algo semellante. O sol viña de abaixo e o ceo era verde e estaba cuberto de flores. Entre o sol e o ceo estaban suspendidos os edificios. Eran transparentes e dentro deles só se vían luces zigzagueantes. Pechei e abrín os ollos varias veces para convencerme de que non estaba a soñar.

         De súpeto unha daquelas luces foi tomando forma material e chantou fronte a min. Tiña cabeza, tronco, brazos e pernas, pero todo amontoado, coma se fose un saco cun can dentro del que o fixese mover.

Cravou os seus ollos en min e todo comezou a dar voltas na miña cabeza. E non lembro nada máis.

Cando espertei estaba sentado nunha cama cuns  caiados que sostiñan os meus brazos. Quixen movelos pero non fun quen de facelo. E o mesmo ocorría coas miñas pernas. O meu corpo estaba reducido a unha masa de carne que só mantiña a súa forma grazas á pel, que se tiña convertido en duro coiro.

Ao pé da cama vin aquel estrano ser que vira antes. Agora sostíñase ergueito e sorríame.

Ao pouco chegou unha morea de seres semellantes ao que eu xa coñecía. Uns andando xa dereitos e outros a rebolos.

Deixáronme só e oín que o que parecía ser o xefe preguntáballes aos demais:

 - MACC NNOST RRISTOWW?         

         Ao que estes contestaron a coro:

- RRISTOWW, MACC MACC.

         Non sei como nin cando nin por onde, pero o caso é que espertei nunha cama da Seguridade Social.

         Un grupo de catro ou cinco médicos entrou na habitación. Pechei os ollos e fíxen coma se durmise.

- Non o entendo, colegas. É o primeiro caso de invertebrado con DNI que teño visto – díxolles aos demais médicos que o acompañaban.

         Dende aquela vivo prostrado no leito. Sen dor de ósos, iso si.

lunes, 19 de diciembre de 2016

Vivir como un cura ya no es lo que era

La rutina de un sacerdote rural con 15 parroquias es frenética

El cura Teo Nieto. 
“Vivo en un Opel Astra”, dice Teo Nieto, cura rural. Nieto lleva 15 parroquias él solo en la comarca de Aliste (Zamora). Es el sacerdote con más iglesias a su cargo en toda la diócesis. Su Opel Astra lleva 154.922 kilómetros en 3 años y 18 días. Son 138 kilómetros diarios de media. Nieto hace seis misas los fines de semana -dos el sábado y cuatro el domingo- más otra media docena entre semana. Suman al menos 624 misas al año para sus 1.300 parroquianos. “Hago más”, dice Nieto.

Nieto no es solo cura rural, también es el profesor de Religión del instituto en la cabeza de comarca, Alcañices. Tiene 17 horas lectivas a la semana, como algunos de los otros maestros. La diferencia es que Nieto por la tarde trabaja y los fines de semana no descansa. En una semana normal, no tiene ningún día libre: “Me tomaré unos días para desconectar entre el 27 y el 31 de diciembre y luego ya para Carnaval”, dice. “Siempre que no haya un entierro”, avisa. Nieto claramente no vive como un cura, según el dicho.
Esta tendencia al pluriempleo y a administrar varias parroquias no es única de Zamora. En el resto de diócesis del centro de España -Salamanca, Cuenca, Segovia, Burgos o Ciudad Rodrigo, por ejemplo-, los curas rurales reparten su jornada entre varias iglesias. La media suele ser aún menos de 10 pueblos por cura y a menudo compartidos entre dos sacerdotes, pero si las vocaciones no dan un vuelco, la tendencia crecerá. En esta zona de España es sobre todo la despoblación española la que fuerza a muchos curas a vivir en la carretera.
 
Una de las tareas del cura rural es llevar la comunión hasta las casas de ancianas que no pueden ir hasta la iglesia.

Desde 2012, Nieto ha bautizado a 10 niños que viven en sus pueblos y ha enterrado a 231 personas. También bautizó a otros 56 bebés, pero son hijos de familias que emigraron y vuelven al pueblo de vez en cuando. Con los ancianos también hay alguno que vivió sus últimos años en casa de sus hijos en la ciudad. En estos últimos cinco años, ha oficiado solo tres matrimonios de gente que se ha quedado a vivir en sus pueblos.
En España crece la secularización: en el 2000, 7 de cada 10 matrimonios eran en la Iglesia; en 2015, solo 3. Los bautizos también descienden más rápido que la natalidad. En 2013 hubo un 21% menos de bautizos que en 2005, según la Conferencia Episcopal, que es una caída superior a la natalidad. Pero, al contrario que en las ciudades, la secularización no es el problema principal de Zamora, sino la despoblación: en los próximos 15 años, Castilla y León perderá un 10,7% de sus habitantes y será, junto a Asturias, la comunidad cuya población bajará más, según una proyección del INE. Entre 2010 y 2015, los municipios de Castilla y León de menos de 100 habitantes no han dejado de aumentar (de 542 a 648), según el padrón continuo del INE. Y en 2012 había más castellanoleoneses de 75 a 85 años (252.124) que de 0 a 10 (210.012), según datos de la Junta.
En el Instituto de Alcañices donde Nieto da clase había 300 jóvenes hace 15 años. Hoy quedan 136. Más de 20 de sus 27 profesores vienen cada día desde Zamora. No es que el instituto esté abandonado. Está a la última: Nieto hace un examen con una pizarra digital y recoge las respuestas con el móvil mientras los niños le enseñan una tarjeta con la respuesta.
Nieto cobra su sueldo como profesor de la Junta y, como es más dinero que otros sacerdotes, da un porcentaje estipulado a la diócesis. El obispado solo le paga un fijo por gasolina y le ayuda a comprar el coche con un crédito sin intereses en los dos primeros años. La casa donde vive es parroquial, pero el inquilino asume los gastos.
Tiene pinta de un Joaquín Sabina rural y conserva una media melena ochentera como Serrat o Camilo Sesto en la época. Ahora es canosa, como la barba. “Nunca me la he quitado”, dice. Cuando llegó a Aliste, fue de visita a una residencia de ancianos. Una mujer, cuando lo vio, dijo: “Tan joven y ya pidiendo un bocadillo”. Nieto nació en 1969 y su aspecto es de joven de la Transición: “Y eso que antes vestía más desharrapado”, dice. Nieto suma a su aspecto el pañuelo en el cuello y media docena de pulseras de cuero y tela. No solo es la imagen. En su habitación, detrás de la puerta, tiene un póster del Che.

La sotana aleja

Nunca va con sotana: “No tengo, ni tampoco clergyman”, dice. La sotana es un uniforme que aleja y distingue, y Nieto vigila los detalles que le separan de su comunidad. En su casa recibe las visitas en la mesa camilla de la cocina, con el brasero, no en su despacho: “La mesa y la silla dan impresión de autoridad y no vivo en una Iglesia en la que haya que separar clero de laicos”, dice.
Nieto es un cura enrollado. En la fiesta de Santa Lucía en Grisuela, da el sermón en el pasillo de la Iglesia y pregunta a los fieles por qué creen que la imagen de la santa tiene cuatro ojos, dos en su cavidad y dos en un platillo. (Es por su martirio.) Sus fieles no son exactamente modernos: por tradición se sientan las mujeres delante y los hombres detrás. Hay aún tres abuelas con el pañuelo negro. Pero Nieto cuida cada detalle. Si hay mayoría de mujeres, se refiere a la congregación en femenino: “Que la paz esté siempre con vosotras”.
La jovialidad de Nieto no es para hacerse el simpático -que también-, sino porque cree que es como debe ser su labor como sacerdote: “Mi tarea no es solo hacer misa, sino animar, dar formación, transmitir esperanza”, dice. La liturgia es solo una parte de su labor.
Su visión del mundo rural es poco previsible. En la Iglesia también puede hacerse carrera y los pueblos son el destino más humilde. Nieto le ha pedido al obispo que si le cambia de trabajo le mande a otros pueblos. “¿Pero no te van a traer a Zamora?”, le preguntan a veces por la calle. La ciudad es subir de escalón, pero Nieto ha optado por el campo.
Nieto conoce a todos sus parroquianos. “Aunque soy malo para los nombres”, dice. En la misa en Grisuela, por ejemplo, advirtió que tenía a dos “intrusos” de San Vitero. Nieto lleva 20 años en estos pueblos. Antes tenía algunos menos y los compartía con otro sacerdote. Ahora solo le ayuda una monja, Avelina. Entre los dos cubren cada fin de semana las misas de 12 de los 15 pueblos. Nieto deja siempre la homilía escrita y hostias consagradas para que Avelina o la laica que llevan la celebración puedan dar la comunión.
El cura Teo Nieto no se queja de su trabajo. “Todo depende de los ojos con qué se mire -le dice a su congregación en misa-, igual que si preguntas quién ha jugado mejor después de un Barça-Madrid”. Hay menos fieles en cada parroquia, pero los pueblos tardan mucho en desaparecer. Siempre que queda un grupo el cura debe ir. El pueblo más pequeño de Nieto es Tolilla y tiene 9 habitantes. A Nieto no le supone un problema: “Yo estoy a su servicio”, dice. Mientras haya un parroquiano, tendrá a su cura.